Τι σημαίνει «ολική αρθροπλαστική» ;

Μια οστεοαρθριτική ή κατεστραμμένη άρθρωση αφαιρείται και αντικαθίσταται από μία τεχνητή που αποκαλείται «πρόθεση».

Τι είναι η άρθρωση;

Η άρθρωση σχηματίζεται από τα άκρα δυο η περισσοτέρων οστών τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με τη βοήθεια άλλων ιστών. Η άρθρωση του γόνατος για παράδειγμα σχηματίζεται από το άνω τμήμα της κνήμης και της περόνης από τη μια πλευρά και από το κάτω άκρο του μηριαίου από την άλλη.

Η άρθρωση του ισχίου σχηματίζεται από το άνω άκρο του μηριαίου (κεφαλή) και από τμήμα της λεκάνης (κοτύλη), (βλ. εικόνα)

Τα οστικά άκρα που αποτελούν την άρθρωση καλύπτονται από ένα πολύ λείο ιστό που λέγεται χόνδρος. Ο φυσιολογικός χόνδρος επιτρέπει να γίνεται η κίνηση σχεδόν χωρίς τριβές και ανώδυνα. Όταν ο χόνδρος καταστρέφεται ή πάσχει όπως συμβαίνει στην οστεοαρθρίτιδα, οι αρθρώσεις γίνονται επώδυνες και δύσκαμπτες. Κάθε άρθρωση περιβάλλεται από τον αρθρικό υμένα ο οποίος παράγει το αρθρικό υγρό το οποίο συμβάλλει στη μείωση των τριβών και της φθοράς της άρθρωσης.

Γιατί είναι απαραίτητη η αντικατάσταση μιας άρθρωσης ;

Ο στόχος πάντα είναι να ανακουφισθεί ο ασθενής από τον πόνο της άρθρωσης που οφείλεται στην καταστροφή του αρθρικού χόνδρου. Ο πόνος μπορεί να είναι τόσο ισχυρός ώστε ο ασθενής αποφεύγει να χρησιμοποιήσει την άρθρωση, οι μύες που την περιβάλουν αδυνατίζουν, δημιουργώντας έτσι ένα φαύλο κύκλο που αδρανοποιεί την άρθρωση. Η  κλινική εξέταση και οι ακτινογραφίες θα μας δείξουν την έκταση της βλάβης που έχει υποστεί η άρθρωση. Η επιλογή της αρθροπλαστικής ως μεθόδου θεραπείας θα γίνει εφόσον οι άλλες μέθοδοι δεν κατάφεραν να ανακουφίσουν τον ασθενή από τον πόνο και δεν επανέφεραν την άρθρωση σε ικανοποιητικά λειτουργικά επίπεδα.

Πώς γίνεται η αρθροπλαστική;

Αφού γίνει η αναισθησία ο χειρουργός θα αντικαταστήσει τα κατεστραμμένα μέρη της άρθρωσης. Σε ένα αρθριτικό γόνατο πχ τα προσβεβλημένα άκρα των οστών και του χόνδρου αντικαθίστανται από μεταλλικές και πλαστικές επιφάνειες οι οποίες αποκαθιστούν την ομαλή κίνηση και λειτουργία της άρθρωσης.

Στο ισχίο η κεφαλή του μηριαίου αντικαθίσταται από μια μεταλλική ή κεραμική σφαίρα η οποία είναι συνδεδεμένη με ένα μεταλλικό στυλεό που ενσφηνώνεται στο μηριαίο οστούν, ενώ μια πλαστική κοτύλη παίρνει τη θέση της φυσικής στη λεκάνη.

Παρότι οι αρθροπλαστικές του γόνατος και του ισχίου είναι οι πιο συχνές, μπορούν επίσης να αντικατασταθούν η ποδοκνημική άρθρωση, ο ώμος, ο αγκώνας και οι αρθρώσεις των δακτύλων.

Οι προθέσεις αποτελούνται συνήθως από δύο μέρη: ένα μεταλλικό και ένα πλαστικό. Χρησιμοποιούνται πολλά είδη μετάλλων όπως το ατσάλι αλλά και κράματα κοβαλτίου, χρωμίου και τιτανίου. Το πλαστικό είναι πολυαιθυλένιο το οποίο έχει μεγάλη διάρκεια και αντοχή στη φθορά. Πολλές φορές χρησιμοποιείται ένα ειδικό «τσιμέντο» το οποίο συνδέει στερεά τη πρόθεση με το οστούν.

Τι γίνεται μετά το χειρουργείο;

Γενικά ο ορθοπαιδικός θα σας ενθαρρύνει να χρησιμοποιήσετε τη «νέα» σας άρθρωση σύντομα μετά την επέμβαση. Μετά την ολική αρθροπλαστική του ισχίου ή του γόνατος συνήθως ο ασθενής σηκώνεται και περπατάει την επόμενη ημέρα, αρχικά με περιπατητήρα τύπου «Π» και αργότερα με βακτηρίες (πατερίτσες).

Οι περισσότεροι ασθενείς παρουσιάζουν προσωρινό πόνο στο σημείο της επέμβασης γιατί οι μύες της περιοχής είναι εξασθενημένοι από την αδράνεια ενώ επουλώνονται και οι ιστοί. Αυτό μπορεί να διαρκέσει κάποιες εβδομάδες.

Η άσκηση είναι ένα σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας της αποκατάστασης. Οι ασκήσεις που πρέπει να γίνουν ποικίλουν ανάλογα με την επέμβαση και της ανάγκες του κάθε ασθενή. Οι κινήσεις και το εύρος κίνησης της χειρουργημένης άρθρωσης θα βελτιωθούν γενικά μετά το χειρουργείο αλλά το μέγεθος της ευκαμψίας θα εξαρτηθεί και από το πόσο δύσκαμπτη ήταν η άρθρωση προεγχειρητικά.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές ;

Οι πιθανές επιπλοκές μπορεί να είναι:

Λοίμωξη

Η λοίμωξη μπορεί να συμβεί στο δέρμα στο σημείο του τραύματος ή πιο βαθειά στα υλικά της πρόθεσης, ενώ ο ασθενής νοσηλεύεται ακόμη ή και πολύ αργότερα, ακόμη και χρόνια μετά. Οι ελαφρύτερες λοιμώξεις στην περιοχή του τραύματος θεραπεύονται με αντιβιοτικά, ενώ οι βαρύτερες μπορεί να χρειαστούν νέα επέμβαση και αφαίρεση των υλικών.

Θρόμβωση

Η θρόμβωση μπορεί να προέλθει από διάφορους παράγοντες όπως η μειωμένη κινητικότητα των άκρων. Τα βασικά συμπτώματα είναι το οίδημα της περιοχής και ο πόνος. Τα βασικά προληπτικά μέτρα που χορηγεί ο χειρουργός είναι:

• Αντιπηκτική αγωγή
• Ελαστικές κάλτσες
• Ασκήσεις των ποδιών ώστε να αυξηθεί η ροή του αίματος στα πόδια

Παρ’όλα τα μέτρα η θρόμβωση μπορεί να συμβεί και τότε θα πρέπει να υπάρξει αμέσως εξέταση από τον ορθοπαιδικό.  

Χαλάρωση

Η χαλάρωση των υλικών όσον αφορά τη σύνδεσή τους με το οστούν μπορεί να συμβεί και αυτό προκαλεί πόνο. Εφόσον η χαλάρωση είναι ουσιώδης χρειάζεται αναθεώρηση της επέμβασης.

Εξάρθρημα

Σπάνια, μετά από ολική αρθροπλαστική ισχίου μπορεί η κεφαλή να εξαρθρωθεί μετά από κάποια απότομη ή ακραία κίνηση. Τις πιο πολλές φορές ο γιατρός μπορεί να το αποκαταστήσει χωρίς νέο χειρουργείο

Φθορά

Κάποιου βαθμού φθορά παρατηρείται σε όλες σχεδόν τις αρθροπλαστικές. Υπερβολική όμως φθορά μπορεί να οδηγήσει σε χαλάρωση της άρθρωσης και την ανάγκη για νέα επέβαση.

Θραύση υλικού

Η θραύση του μεταλλικού ή του πλαστικού υλικού είναι σπάνια αλλά μπορεί να συμβεί μετά από κάποιο ισχυρό τραυματισμό, οπότε χρειάζεται νέα επέμβαση

Ποια είναι η προετοιμασία για μια ολική αρθροπλαστική ;

Πριν την επέμβαση ο ορθοπαιδικός θα σας συστήσει:

• Να βρείτε αιμοδότες εφόσον χρειαστεί μετάγγιση κατά τη διάρκεια ή μετά το χειρουργείο
• Να σταματήσετε κάποια φάρμακα που μπορεί να λαμβάνετε
• Να κάνετε κάποιες ασκήσεις ώστε να είναι γρηγορότερη η αποκατάσταση

Είναι η ολική αρθροπλαστική μόνιμη;

Οι πιο πολλοί ηλικιωμένοι ασθενείς μπορούν να περιμένουν ότι η αρθροπλαστική θα κρατήσει για μια έως δυο δεκαετίες, παρέχοντας τους μια ανώδυνη περίοδο που αλλιώς θα ήταν ανέφικτη.

Οι νεότεροι ασθενείς μπορεί να χρειασθούν δεύτερη επέμβαση καποια στιγμή αν και τα υλικά και οι χειρουργικές τεχνικές βελτιώνονται συνεχώς έτσι ώστε οι αρθροπλαστικές να διαρκούν περισσότερο.